Het hoornwerk van Damme 1702

De fortificaties van Damme, zoals wij ze nu nog altijd kennen, zijn verdedigingselementen uit de 17^de eeuw. In het begin van de eeuw werden er plannen opgemaakt en uitgevoerd om de bestaande stadsomwallingen van Damme, die reeds dateerden uit de 13^de eeuw, te vernieuwen en aan te passen aan de nieuwe verdedigingstechnieken.

De oude stadswallen bestonden toen uit een verdedigingsgracht rond de stad, die aan iedere ingang van de stad was beveiligd door een poort, omgeven door barbakanen, en op bepaalde plaatsen ook nog aangevuld met bolwerken.

In het begin van de 17^de eeuw voldeden deze fortificaties niet meer en er werden plannen gemaakt volgens de nieuwe normen. In 1616-1617, gedurende het Twaalfjarig Bestand (1609-1621) tussen Noord en Zuid, werden de graafwerken uitgevoerd. Het werd een stervormige omwalling met zeven bastions en een dubbele gracht.

Van deze nieuwe fortificaties bestaat er een mooi plan, uitgevoerd door Guil. Flamen in 1617. Het bevindt zich in de spaanse archieven van Simancas[1].

Alhoewel Damme in de 17^de eeuw nooit werd bezet, noch belegerd, hadden de versterkingen toch te lijden en moesten ze geregeld onderhouden worden. In 1632 bvb. werden er aan alle forten en verdedigingselementen in de streek onderhoudswerken uitgevoerd. Op het einde van de eeuw echter waren de stadswallen in een lamentabele staat.

In 1700 sterft Karel II van Spanje zonder rechtstreekse erfgenaam en laat zijn rijk in erfenis na aan Filips, hertog van Anjou (1683-1746), kleinzoon van Lodewijk XIV. Filips wordt Filips V, koning van Spanje. Om de dreiging van een bezetting van Vlaanderen door de troepen van de Verenigde Provincies tegen te gaan worden er Franse troepen naar Vlaanderen gestuurd.

Op 6 februari 1701, enkele uren voor zonsopgang, komen de Franse troepen overal de aangewezen plaatsen bezetten. Twee regimenten “Poitou” komen naar Damme. Overal is opgedragen de stadspoorten te bezetten en de aanwezige legers uit de Verenigde Provinciën niet te laten vertrekken, vooraleer de grens bezet is door de Franse troepen.

Op 28 april maakt de militaire ingenieur Senneton de Chermont[1] reeds een plan op van het nieuw op te richten hoornwerk van Damme en een profieltekening van het bestaande profiel van de fortificaties en van het te verwezenlijken profiel van het hoornwerk. Daarbij wordt nog een plan van Damme opgemaakt op 5 mei en een dossier met enerzijds de bestaande toestand van de stad en anderzijds het project van het hoornwerk.

In 1702 is het hoornwerk af. Dit kan men lezen in het rapport, dat Vauban opmaakt voor de verdere uitbreiding van de stadswallen in november 1702. Deze uitbreidingen zijn nooit uitgevoerd.

Heden ten dage, drie honderd jaar later, zijn van dit hoornwerk nog amper enkele oneffenheden in het landschap te zien.

Over het hoornwerk heb ik een dossier opgesteld, dat te bekomen is aan € 5.